Pytania z prawa i orzecznictwa na LEK — 25 łatwych punktów

Pytania z prawa medycznego, orzecznictwa i zdrowia publicznego to na LEK razem 25 pytań z 200: bioetyka i prawo medyczne 10, orzecznictwo lekarskie 7, zdrowie publiczne 8 (rozporządzenie MZ, Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2). Te same trzy działy, w tej samej liczbie pytań, występują także na LDEK. Przejrzeliśmy nasz zbiór 375 pytań z tych działów z bazy CEM z kluczem i wyjaśnieniami (po odrzuceniu unieważnionych i wątpliwych) i policzyliśmy, które tematy wracają najczęściej. Dobra wiadomość: to dział, w którym punkty zdobywa się powtarzalnością, a nie zrozumieniem trudnej patofizjologii.

Jakie tematy wracają najczęściej?

Pytania przypisaliśmy do lekcji kursu zdajLEK. Proporcje są przybliżone:

Orzecznictwo i system ochrony zdrowia to razem połowa pytań. Jest to też dział, w którym wymagana jest znajomość konkretnych liczb i terminów (dni zwolnienia, okresy zasiłkowe, terminy zgłoszeń).

Jak wyglądają pytania z prawa i orzecznictwa?

Prostym wyszukiwaniem słów oszacowaliśmy, że pytań z formą negacji jest tu mało (ok. 7%), a jedna piąta opisuje konkretną sytuację. Zdecydowana większość to pytania wprost o przepis, liczbę lub procedurę. Przykład (pytanie z bazy CEM):

Odpowiedź: B. Kod B oznacza ciążę (zasiłek do 270 dni). Kod A to przerwa nieprzekraczająca 60 dni w tej samej chorobie, C — nadużycie alkoholu, D — gruźlica, E — długi okres wylęgania.

Jakie są typowe pułapki?

Prawa pacjenta i zgoda

• Zgoda ustna lub dorozumiana wystarcza na badanie i zwykłe leczenie, a na zabieg operacyjny i metodę o podwyższonym ryzyku potrzebna jest forma pisemna.
• Pacjent poniżej 16 lat: zgoda przedstawiciela ustawowego; w wieku 16–17 lat: zgoda kumulatywna (pacjent i przedstawiciel); od 18 lat: pacjent sam.
• Odmowa świadomego dorosłego jest wiążąca; leczenie wbrew niej to przestępstwo z art. 192 Kodeksu karnego.
• Dokumentację medyczną przechowuje się zasadniczo 20 lat (30 lat po zgonie wskutek urazu lub zatrucia).
• Sprzeciw wobec orzeczenia lekarza rozpatruje Komisja Lekarska przy Rzeczniku Praw Pacjenta w terminie 30 dni.

Zawód lekarza

• Art. 30 ustawy: obowiązek pomocy w stanie zagrożenia życia; klauzula sumienia go nie obejmuje.
• Przedawnienie w odpowiedzialności zawodowej: 3 lata na wszczęcie postępowania, 5 lat – ustanie karalności.
• Recepty: zwykła do 30 dni, antybiotyk 7 dni, produkty sprowadzane z zagranicy 120 dni.

Orzecznictwo

• E-ZLA wystawiasz przez system ZUS; wstecz możesz maksymalnie do 3 dni, o ile badanie potwierdza, że niezdolność trwała w tym czasie. Zwolnienie wsteczne bez badania to poświadczenie nieprawdy (art. 271 Kodeksu karnego).
• Pracodawca płaci wynagrodzenie chorobowe za 33 dni (14 dni od roku, w którym pracownik kończy 50 lat), potem zasiłek z ZUS.
• Okres zasiłkowy to 182 dni, a przy gruźlicy i w ciąży 270 dni.
• Praca zarobkowa lub aktywność niezgodna z celem zwolnienia oznacza utratę zasiłku.
• Kierowcy: napad padaczki w kategorii B – po roku bez napadów (po pierwszym napadzie – 6 miesięcy).
• Stwierdzenie zgonu: pewne znamiona to plamy opadowe, stężenie pośmiertne i rozkład.

Zdrowie publiczne

• Zapadalność (nowe przypadki) i chorobowość (wszystkie przypadki) to różne miary; chorobowość ≈ zapadalność × czas trwania choroby.
• Badania kohortowe dają ryzyko względne (RR), badania kliniczno-kontrolne — iloraz szans (OR).
• Chorobowość rośnie → wartość predykcyjna dodatnia rośnie, ujemna maleje; czułość i swoistość od chorobowości nie zależą.
• NNT = 1/ARR.
• Choroby zakaźne zgłasza się inspektorowi sanitarnemu w ciągu 24 godzin.
• Po zakłuciu igłą profilaktykę poekspozycyjną HIV rozpoczynasz jak najszybciej, najlepiej w ciągu 4 godzin, najpóźniej do 48 godzin (28 dni leczenia); granica 72 godzin dotyczy wyjątkowo ekspozycji seksualnej wysokiego ryzyka.

Bioetyka

• Cztery zasady Beauchampa i Childressa: autonomia, dobroczynność, nieszkodzenie, sprawiedliwość.
• Zasada podwójnego skutku uzasadnia sedację paliatywną; eutanazja czynna to art. 150 Kodeksu karnego.
• Transplantacja: zgoda domniemana; sprzeciw – Centralny Rejestr Sprzeciwów, pismo z podpisem lub ustnie wobec dwóch świadków.
• Eksperyment badawczy wymaga pozytywnej opinii komisji bioetycznej i pisemnej zgody.

Które liczby z orzecznictwa i zgód warto mieć w jednej tabeli?

Pytania w tym dziale to najczęściej „kto, ile i w jakim terminie”, więc najlepiej uczyć się ich z gotowego zestawienia.

Jak wyglądają przykłady w stylu CEM?

Pytania ułożyliśmy sami według schematów z bazy.

Dla porównania przećwicz też całość działu w teście próbnym LEK.

Jak się uczyć, żeby zdobyć te 25 punktów?

1. Zacznij od tabel liczb i terminów, zwłaszcza z orzecznictwa i zgód.
2. Powtarzaj w krótkich seriach, a nie jednym podejściem. Prawo szybko się zapomina.
3. Sprawdzaj aktualność przepisów. Przepisy zmieniają się częściej niż anatomia. W kursie zdajLEK lekcje prawne mają określony stan prawny i datę.
4. Rób pytania na zasadzie „kto, ile, w jakim terminie” — takie jest większość pytań.
5. Ostatni tydzień przed egzaminem poświęć na krótki przegląd działów prawnych; zobacz ostatni tydzień przed LEK.

Jak ćwiczyć na naszych pytaniach?

Cały dział w bazie pytań z wyjaśnieniami znajdziesz na stronie pytania CEM z prawa i bioetyki. Szczegółowe przeglądy to Prawo medyczne na LEK i Orzecznictwo lekarskie na LEK.