Chirurgia na LEK — 27 pytań: co daje najwięcej punktów

Chirurgia na LEK to 27 pytań z 200 (rozporządzenie w sprawie LEK i LDEK, Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2), czyli około 13,5% punktów z egzaminu. Wchodzi w to także chirurgia urazowa, a w praktyce nakładają się na nią zagadnienia ortopedii, urologii, chirurgii dziecięcej i onkologii chirurgicznej. Ten artykuł pokazuje, które tematy chirurgiczne wracają najczęściej, jak ułożyć naukę działu i jakie pułapki trzeba znać, żeby nie oddać łatwych punktów.

Ile punktów daje chirurgia i co dokładnie w niej jest?

Do 27 pytań z chirurgii dochodzą pytania nakładające się z innymi działami: onkologia (egzamin ma co najmniej 30 pytań onkologicznych łącznie z interny, pediatrii, chirurgii, ginekologii i medycyny rodzinnej), medycyna ratunkowa (urazy) i orzecznictwo. Każde pytanie to 1 punkt, a progiem zaliczenia jest 56% maksymalnej liczby punktów, więc 27 punktów z chirurgii to ważny, ale nie decydujący kawałek wyniku. Rozkład wszystkich działów znajdziesz w artykule Ile pytań jest na LEK.

Co najczęściej pada w chirurgii?

Policzyliśmy rozkład pytań chirurgicznych w naszym zestawie około 370 pytań z bazy CEM z poprzednich sesji, przypisanych do lekcji kursu. Obraz jest dość wyraźny:

To jest rozkład w naszej bazie, a nie w obecnym teście, który co sesję składa się w 70% z pytań z bazy i w 30% z nowych. Wskazuje jednak, że chirurgia brzuszna daje większość punktów, a chirurgia naczyniowa i urazowa jest mniej liczna, za to dobrze algorytmizowalna.

Górny odcinek, wątroba, trzustka

Najczęściej pytają o kamicę żółciową i jej powikłania, żółtaczkę mechaniczną, raka przełyku (płaskonabłonkowy kontra gruczolakorak), raka żołądka, GIST, guzy trzustki i wątroby.

• Objaw Courvoisiera (bezbolesna żółtaczka z niebolesnym wyczuwalnym pęcherzykiem) wskazuje na raka głowy trzustki lub brodawki Vatera.
• Kamica bezobjawowa: obserwacja, z wyjątkami (pęcherzyk porcelanowy, polip ≥ 10 mm, kamienie powyżej 3 cm). Objawowa: cholecystektomia laparoskopowa.
• Rak żołądka: gastroskopia z biopsją, chemioterapia okołooperacyjna FLOT i gastrektomia z limfadenektomią D2.
• Po splenektomii szczepienia przeciw pneumokokom, meningokokom, Hib i grypie, najlepiej co najmniej 2 tygodnie przed planową operacją.

Jelito grube i przepukliny

Rak prawej połowy okrężnicy daje niedokrwistość z niedoboru żelaza, lewej zmianę rytmu wypróżnień i niedrożność, odbytnicy świeżą krew i parcie. Rak odbytnicy ocenia się w MRI miednicy, a zaawansowany leczy się przedoperacyjnie, a potem TME. Przerzuty ograniczone do wątroby kwalifikujesz do resekcji. W przepuklinach znaj różnicę: skośna leży bocznie od naczyń nabrzusznych dolnych, prosta przyśrodkowo, a przepuklina udowa wymaga operacji zawsze (ryzyko uwięźnięcia).

Ostry brzuch

Wiele pytań dotyczy rozpoznawania i wyboru postępowania: zapalenie wyrostka (ból wędruje z okolicy pępka do prawego dołu biodrowego; Alvarado ≥ 7 to prawdopodobne rozpoznanie), niedrożność, perforacja, zapalenie trzustki, niedokrwienie jelit i zapalenie uchyłków. Kluczowe zasady:

• Chory leży nieruchomo przy zapaleniu otrzewnej, a wije się przy kolce. Leki przeciwbólowe podajesz wcześnie.
• Każda kobieta w wieku rozrodczym z bólem brzucha ma oznaczone beta-hCG.
• Wolny gaz pod przeponą i nagły ból nadbrzusza to perforacja przewodu pokarmowego i operacja.
• Triada Charcota i pentada Reynoldsa: antybiotyk i pilna ECPW.
• Migotanie przedsionków i ból nieproporcjonalny do badania to zator krezki: angio-TK.

Szczegóły znajdziesz w artykule Ostry brzuch na LEK.

Urazy

Algorytm pierwszej oceny chorego urazowego: najpierw masywny krwotok (X), potem A z ochroną kręgosłupa szyjnego, B, C, D i E. Znaj klasy wstrząsu krwotocznego (ciśnienie spada dopiero w III klasie), hipotensję permisywną, kwas traneksamowy do 3 godzin od urazu, triadę śmierci (hipotermia, kwasica, koagulopatia), odmę prężną (odbarczasz klinicznie, bez RTG) i triadę Becka w tamponadzie. Więcej w artykule Urazy na LEK.

Podstawy chirurgii i opieka okołooperacyjna

To blok pytań „na pewne punkty”: ASA opisuje stan chorego, a nie ryzyko zabiegu; posiłek można zjeść 6 godzin przed zabiegiem, a płyny klarowne 2 godziny przed (zasada „nic od północy” jest nieaktualna); profilaktyka antybiotykowa to cefazolina 2 g dożylnie w ciągu 60 minut przed nacięciem; owłosienie się strzyże, nie goli. Martwicze zapalenie powięzi to ból nieproporcjonalny do zmian skórnych i pilne opracowanie chirurgiczne. Przy tężcu liczy się to, czy rana jest brudna i kiedy była ostatnia dawka szczepionki.

Pozostałe bloki: mniej pytań, ale łatwe punkty

Poza chirurgią brzuszną dział obejmuje pierś i tarczycę, naczynia, ortopedię, urologię i chirurgię dziecięcą. Pytań z każdego bloku jest mniej, ale prawie zawsze dotyczą jednego „klasycznego” obrazu. Poniżej masz po kilka faktów, które wracają najczęściej.

Stare i nowe klucze w chirurgii

Jak uczyć się chirurgii?

1. Zacznij od chirurgii brzusznej (górny odcinek, wątroba, trzustka, jelito grube, ostry brzuch), bo to największy blok pytań.
2. Dla każdego rozpoznania zapamiętaj trójkę: objaw lub badanie kluczowe, postępowanie, jedną pułapkę.
3. Algorytmy urazowe i okołooperacyjne ucz się jako listy kroków, bo pytania często pytają o kolejność.
4. Po każdym bloku rozwiąż zadania z bazy pytań CEM z chirurgii, czytając wyjaśnienia także do błędnych odpowiedzi. Całość zestawienia tematów znajdziesz w artykule Pytania CEM z chirurgii.
5. Ostatni tydzień przeznacz na tabele i listy „pewniaków”, a nie na nowy materiał.

W kursie zdajLEK chirurgia to 10 lekcji: od opieki okołooperacyjnej, przez ostry brzuch, górny odcinek, jelito grube i naczynia, po urazy, ortopedię, urologię i chirurgię dziecięcą. Każdą lekcję zamyka podsumowanie z listą rzeczy do zapamiętania.