MIH na LDEK — hipomineralizacja i inne wady szkliwa

MIH na LDEK to jeden z tych tematów, w których samo rozpoznanie nie wystarcza, bo pytania wymagają różnicowania: MIH, fluoroza, hipoplazja i amelogenesis imperfecta wyglądają na pierwszy rzut oka podobnie, a różnią się rozmieszczeniem zmian, granicami, wywiadem i grubością szkliwa. Hipomineralizacja trzonowcowo-siekaczowa (molar-incisor hypomineralisation) to jakościowa wada szkliwa, która dotyczy od jednego do czterech pierwszych trzonowców stałych, często także siekaczy. Poniżej znajdziesz kryteria, leczenie i tabelę różnicową. Temat należy do stomatologii dziecięcej, a z zachowawczą łączy go wątek wad rozwojowych szkliwa.

Hipoplazja czy hipomineralizacja?

Kryteria rozpoznania MIH według EAPD

• ostro odgraniczone zmętnienia szkliwa (białe, kremowe, żółte lub brązowe);
• pourupcyjny rozpad szkliwa;
• nietypowe wypełnienia, wykraczające poza typowe miejsca próchnicy;
• ekstrakcja pierwszego trzonowca z powodu MIH;
• brak wyrznięcia pierwszego trzonowca lub siekacza w odpowiednim wieku.

Do rozpoznania wymagane jest zajęcie co najmniej jednego pierwszego trzonowca stałego. Same zmiany na siekaczach to jeszcze nie MIH. Ocenę zaleca się około 8. roku życia, kiedy wyrżnięte są wszystkie pierwsze trzonowce i siekacze.

Obraz kliniczny i etiologia

Zmiany są asymetryczne i ostro odgraniczone. Białe i kremowe zmiany są łagodniejsze, a żółto-brązowe oznaczają szkliwo bardziej porowate i większe ryzyko rozpadu. Dziecko ma nadwrażliwość (unika szczotkowania, więc rośnie ryzyko próchnicy), a znieczulenie bywa trudne z powodu przewlekłego zapalenia miazgi. Czynnik szkodliwy działa w okresie około 0–3 lat życia (między innymi wcześniactwo, wysoka gorączka, choroby dróg oddechowych). Ogólnoświatowa częstość to około 13–14% dzieci.

HSPM jako sygnał ostrzegawczy

HSPM to hipomineralizacja drugich trzonowców mlecznych. Dziecko z HSPM ma istotnie większe ryzyko MIH w pierwszych trzonowcach stałych, więc od momentu ich wyrzynania wzmaga się obserwację, lakowanie i profilaktykę fluorkową.

Jak leczy się MIH?

Ekstrakcja pierwszego trzonowca: kiedy?

W szczęce zamknięcie luki jest bardziej przewidywalne niż w żuchwie, a decyzję zawsze podejmuje się wspólnie z ortodontą.

Łagodny czy ciężki MIH? Prosty podział do planowania leczenia

Postępowanie zależy od nasilenia zmian, więc w pytaniach przypadkowych najpierw ustal, z którą postacią masz do czynienia.

Znieczulenie i zachowanie dziecka

Zęby z MIH trudniej znieczulić, bo przewlekle zapalna miazga słabiej reaguje na anestetyk. Dziecko, które raz poczuło ból podczas zabiegu, zwykle przestaje współpracować, a unikanie szczotkowania nadwrażliwego zęba zwiększa ryzyko próchnicy. Dlatego zaczyna się od profilaktyki i leczenia nadwrażliwości, a zabiegi inwazyjne planuje się tak, żeby ograniczyć ból.

Siekacze: leczenie estetyczne

Na siekaczach stosuje się podejście stopniowane, od najmniej do najbardziej inwazyjnego: wybielanie zachowawcze lub mikroabrazja w płytkich zmianach, infiltracja żywicą (technika typu ICON) w zmianach powierzchownych, a kompozyt w zmianach głębszych i z rozpadem. Zmiany żółto-brązowe są oporne na wybielanie.

Różnicowanie wad szkliwa

Próchnica lokalizuje się w miejscach retencji płytki (bruzdy, szyjki, powierzchnie styczne), a MIH na guzkach i gładkich powierzchniach, niezależnie od płytki. Ząb Turnera to pojedynczy ząb stały z hipoplazją po zapaleniu lub urazie zęba mlecznego.

Amelogenesis imperfecta i wady zębiny

Amelogenesis imperfecta (AI) to dziedziczna wada szkliwa dotycząca wszystkich zębów obu uzębień. W RTG kontrast szkliwa pozwala odróżnić typy:

• hipoplastyczna: szkliwo cienkie, ale twarde, w RTG jaśniejsze od zębiny;
• hipomaturacyjna: szkliwo miękkie, o prawidłowej grubości, w RTG podobne do zębiny;
• hipomineralizacyjna: najcięższa, szkliwo bardzo miękkie i szybko się ściera, w RTG ciemniejsze od zębiny;
• typ hipomaturacyjno-hipoplastyczny z taurodontyzmem wiąże się z zespołem trichodento-kostnym.

Dentinogenesis imperfecta (DI) to wada zębiny: typ I współistnieje z osteogenesis imperfecta (kolagen typu I), typ II jest izolowany, a typ III (Brandywine) daje zęby „muszelkowe” z cienką zębiną i dużymi komorami. Cechy to opalescencja, odpryskiwanie szkliwa, bulwiaste korony, krótkie korzenie i obliteracja komór. Przy zębach z opalescencją pytaj o złamania kości i niebieskie twardówki. Ruchome zęby z bardzo krótkimi korzeniami bez próchnicy, przy prawidłowych koronach, sugerują dysplazję zębiny typu I. Odontodysplazja regionalna („zęby duchy”) ogranicza się do jednego kwadrantu, zwykle w szczęce.

Przebarwienia wewnątrzpochodne: zielone zęby mleczne wskazują na hiperbilirubinemię noworodka, czerwone z czerwoną fluorescencją na porfirię, a pasmowe szaro-brązowe na tetracykliny.

Co dalej?

Przy różnicowaniu z fluorozą przyda się artykuł o profilaktyce fluorkowej, a kalendarz mineralizacji znajdziesz w tekście o rozwoju uzębienia. Zadania poćwiczysz w bazie CEM ze stomatologii dziecięcej. W kursie zdajLEK temat to lekcje Dziecięca 11 i Zachowawcza 29.