Ginekologia i położnictwo na LEK — 26 pytań w skrócie

Ginekologia i położnictwo na LEK to 26 pytań z 200 (rozporządzenie Ministra Zdrowia, Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2), czyli 13% testu. Dział łączy opiekę nad ciężarną, poród i połóg, ginekologię endokrynologiczną, zakażenia, antykoncepcję oraz onkologię narządu rodnego. Poniżej masz mapę działu, orientacyjny rozkład tematów w naszym zestawie pytań CEM, pewniaki, zestawienie zmian w wytycznych i kilka przykładowych pytań z wyjaśnieniem.

Z czego składa się dział?

W kursie zdajLEK dział zajmuje osiem lekcji:

1. Fizjologia ciąży i standard opieki okołoporodowej.
2. Wczesna ciąża, poronienia, ciąża ektopowa i zakażenia w ciąży.
3. Choroby matki w ciąży (nadciśnienie, cukrzyca, wątroba, wzrastanie płodu, ciąża wielopłodowa).
4. Poród i połóg.
5. Endokrynologia ginekologiczna (zaburzenia miesiączkowania, PCOS, menopauza).
6. Zakażenia i choroby łagodne narządu rodnego.
7. Onkologia ginekologiczna.
8. Antykoncepcja, niepłodność i leki w ciąży.

Najczęstsze tematy w bazie pytań

W naszym zestawie pytań z położnictwa i ginekologii (487 pytań z wyjaśnieniami, przypisanych do lekcji kursu) najwięcej przypada na onkologię ginekologiczną (112 pytań). Dalej są zakażenia i choroby łagodne (77), poród i połóg (70), choroby matki w ciąży (66), endokrynologia ginekologiczna (50), fizjologia ciąży i opieka (42), wczesna ciąża (36) oraz antykoncepcja i leki (34). To orientacyjna analiza naszego zestawu, a nie oficjalny podział CEM, ale dobrze pokazuje, gdzie warto zainwestować czas. Pamiętaj też, że rozporządzenie wymaga w całym teście co najmniej 30 pytań z onkologii, rozproszonych po działach (zob. artykuł o onkologii na LEK).

Pewniaki z poszczególnych obszarów

Ciąża i poród

• Badania w ciąży: glikemia na czczo na pierwszej wizycie, OGTT 75 g w 24.–28. tygodniu (szczegóły w artykule o cukrzycy ciążowej). Posiew w kierunku GBS z pochwy i odbytu w 35.–37. tygodniu (polski standard; część wytycznych zagranicznych przesunęła go na 36.–37. tydzień).
• Termin porodu najlepiej ustalić z CRL w I trymestrze. Późniejsze USG nie „przesuwa” terminu, a rozbieżność częściej oznacza zaburzenie wzrastania płodu.
• Stan przedrzucawkowy: nadciśnienie od 20. tygodnia z uszkodzeniem narządowym albo dysfunkcją łożyska, siarczan magnezu i glukonian wapnia jako antidotum. Całość w artykule o stanie przedrzucawkowym.
• KTG: deceleracje późne oznaczają niedotlenienie płodu. To najczęstszy motyw pytań o KTG.
• Dystocja barkowa: pierwszy manewr McRobertsa, zwykle z uciskiem nadłonowym.
• Poród przedwczesny: steroidy w przedziale 24.–34. tygodnia, siarczan magnezu (neuroprotekcja płodu) przed 32. tygodniem.
• Immunoglobulina anty-D dla kobiety Rh-ujemnej bez przeciwciał po poronieniu lub ciąży ektopowej, w ciągu 72 godzin.

Krwawienie w II połowie ciąży

Krwotok poporodowy

Najczęstsza przyczyna to atonia macicy (reguła 4 T: tonus, tkanka, trauma, trombina). Postępowanie: masaż macicy, oksytocyna i kwas traneksamowy 1 g dożylnie jak najszybciej, najpóźniej w ciągu 3 godzin od porodu. Przy stanie przedrzucawkowym nie podajesz metylergometryny, przy astmie karboprostu.

Wczesna ciąża

• Najczęstsza przyczyna poronienia w I trymestrze to aberracje chromosomowe zarodka (najczęściej trisomie).
• O tym, czy poronienie jest zagrażające, czy w toku, decyduje kanał szyjki, a nie ilość krwi.
• Nawracające utraty ciąży to według ESHRE 2022 już dwie utraty (starsze klucze mówiły o trzech).
• Ciąża ektopowa z niestabilnością hemodynamiczną oznacza natychmiastową operację. Metotreksat tylko u chorej stabilnej, z pewnym rozpoznaniem.

Zakażenia

• Rzeżączka: ceftriakson. Chlamydioza: doksycyklina przez 7 dni, w ciąży azytromycyna (starszy klucz podawał azytromycynę 1 g u wszystkich).
• pH wydzieliny powyżej 4,5: bakteryjna waginoza albo rzęsistkowica. pH do 4,5: kandydoza.
• Diagnostyka bólu podbrzusza u kobiety w wieku rozrodczym zaczyna się od testu ciążowego.
• W PID wkładkę można zostawić, jeśli stan poprawia się w ciągu 48–72 godzin leczenia.
• Bakteriurię bezobjawową w ciąży leczysz zawsze.

Endokrynologia ginekologiczna

• Pierwszy krok przy braku miesiączki: test ciążowy.
• Wysokie FSH i niski estradiol to niewydolność jajników. Niskie albo prawidłowe FSH z niskim estradiolem to przyczyna podwzgórzowa lub przysadkowa.
• Kryteria rotterdamskie PCOS to 2 z 3, a od 2023 r. AMH może zastąpić USG u dorosłych. Lekiem pierwszego wyboru do indukcji owulacji jest letrozol (starsze klucze: klomifen).
• Estrogen przy zachowanej macicy zawsze z progestagenem.
• Krwawienie po menopauzie z endometrium grubszym niż 4 mm wymaga diagnostyki histologicznej.

Antykoncepcja

Przeciwwskazania do estrogenów, czasy antykoncepcji awaryjnej i wybór metody w chorobach opisuje artykuł o antykoncepcji na LEK.

Onkologia ginekologiczna

• Przesiew raka szyjki macicy: od 1 sierpnia 2026 r. w programie NFZ badaniem podstawowym jest test HPV HR u kobiet 25–64 lat co 5 lat; przy dodatnim wyniku laboratorium wykonuje cytologię na podłożu płynnym z tej samej próbki. Starsze pytania mówią o cytologii co 3 lata. Szczepienie przeciw HPV nie zwalnia z przesiewu.
• Rak szyjki: wczesny — operacja, miejscowo zaawansowany — radiochemioterapia z cisplatyną i brachyterapią. CIN1 zwykle obserwujesz, nie leczysz zabiegowo.
• Rak endometrium: typowy objaw to krwawienie po menopauzie. Rozrost endometrium z atypią leczysz histerektomią, a bez atypii progestagenem (najlepiej LNG-IUS).
• Rak jajnika: niecharakterystyczne objawy (wzdęcia, uczucie pełności, rosnący obwód brzucha). U młodej kobiety z szybko rosnącym guzem litym oznacz AFP, hCG i LDH (guz germinalny).
• Dziedziczność: nosicielka BRCA1 — profilaktyczne usunięcie jajników i jajowodów około 35.–40. roku życia, po zakończeniu planów rozrodczych.

Stare a nowe wytyczne — ściąga

W ginekologii i położnictwie dużo „pewniaków” zmieniło się w ostatnich latach. W pytaniach z dawnych sesji klucz bywa oparty na starszej wersji, więc warto znać obie.

Jak się uczyć tego działu?

Podziel dział na bloki: ciąża fizjologiczna i badania, choroby matki, poród, wczesna ciąża, zakażenia, endokrynologia, antykoncepcja i onkologia. W każdym bloku zrób tabelę „objaw, badanie, leczenie” i dopiero wtedy rozwiązuj pytania. Po każdej serii zapisz pytania, w których klucz zależał od roku wytycznych, i dopisz je do ściągi „stare a nowe”. Przykłady pytań znajdziesz w bazie pytań z ginekologii i w artykule o pytaniach CEM z ginekologii.