Medycyna ratunkowa na LEK — 20 pytań bez zgadywania

Medycyna ratunkowa na LEK to 20 pytań z 200, czyli 10% testu (rozporządzenie Ministra Zdrowia, Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2). Dział nazywa się „medycyna ratunkowa i intensywna terapia”, a jego sedno to algorytmy: wystarczy znać kolejność działań i kilkadziesiąt liczb, żeby odpowiadać bez zgadywania. Poniżej masz mapę działu, najczęstsze tematy z naszej bazy pytań CEM, ściągę liczb, przykładowe pytania i kolejność powtórki.

Co wchodzi w zakres działu?

Dział obejmuje siedem bloków tematycznych:

1. Resuscytacja dorosłych (BLS, AED, ALS, zaburzenia rytmu, opieka po ROSC).
2. Wstrząs, sepsa i anafilaksja.
3. Niewydolność oddechowa, drogi oddechowe, tlenoterapia, wentylacja nieinwazyjna i mechaniczna, ARDS.
4. Zatrucia i odtrutki.
5. Neurologiczne stany nagłe: udar, krwotoki wewnątrzczaszkowe, stan padaczkowy, zapalenie opon.
6. Stany środowiskowe: hipotermia, udar cieplny, utonięcie, oparzenia, segregacja w zdarzeniach masowych i system ratownictwa.
7. Intensywna terapia i anestezjologia: skale, sedacja, znieczulenie, hipertermia złośliwa, śmierć mózgu.

Do tego dochodzą pytania o urazy, które CEM zalicza głównie do chirurgii (zob. artykuł o urazach na LEK).

Najczęstsze tematy w bazie pytań

W naszej bazie pytań z medycyny ratunkowej i intensywnej terapii jest 276 pytań z wyjaśnieniami. Po przypisaniu ich do lekcji kursu zdajLEK rozkład wygląda tak (13 pytań przekrojowych nie trafiło do żadnego bloku):

To orientacyjna analiza naszego zestawu, a nie statystyka CEM, ale dobrze pokazuje, od czego zacząć.

Co powtórzyć w każdym bloku

Resuscytacja

30:2, uciśnięcia 5–6 cm w tempie 100–120 na minutę, defibrylacja tylko w VF i pVT, adrenalina 1 mg, amiodaron 300 mg po trzecim wyładowaniu, 4H i 4T, kardiowersja zsynchronizowana przy niestabilnym częstoskurczu. Uważaj na rozbieżności między kluczami starszych pytań a wytycznymi ERC 2025 (temperatura po ROSC, uderzenie przedsercowe, dostęp doszpikowy) — omawiamy je w artykule o resuscytacji.

Wstrząs, sepsa, anafilaksja

Cztery typy wstrząsu i tabela hemodynamiczna, definicja sepsy (Sepsis-3: wzrost SOFA o co najmniej 2), wstrząs septyczny (wazopresor i mleczany powyżej 2 mmol/l), pakiet pierwszej godziny, noradrenalina jako pierwszy wazopresor oraz adrenalina 0,5 mg i.m. w anafilaksji. Szczegóły w artykule o anafilaksji, wstrząsie i sepsie.

Niewydolność oddechowa

• Typ I (hipoksemiczna) to płuca, które nie wymieniają gazów: zapalenie płuc, obrzęk płuc, ARDS, zatorowość. Typ II (hiperkapniczna) to „pompa”, która nie pompuje: opioidy, choroby nerwowo-mięśniowe, POChP, otyłość.
• Docelowe SpO2 w większości stanów ostrych to 94–98%, a przy ryzyku hiperkapnii (POChP) 88–92%. W zaostrzeniu astmy GINA celuje w 93–95% u dorosłych. W zawale serca tlen podajesz dopiero przy SpO2 poniżej 90%.
• NIV w zaostrzeniu POChP stosujesz przy kwasicy oddechowej (pH nie wyższe niż 7,35 i PaCO2 powyżej 45 mm Hg), klasycznie w zakresie pH 7,25–7,35. Drugie silne wskazanie to kardiogenny obrzęk płuc (CPAP lub BiPAP).
• ARDS (kryteria berlińskie): PaO2/FiO2 przy PEEP co najmniej 5 cm H2O — łagodny 200–300, umiarkowany 100–200, ciężki 100 i mniej. Wentylacja protekcyjna to 6 ml/kg należnej masy ciała i ciśnienie plateau poniżej 30 cm H2O.
• Położenie rurki potwierdza kapnografia z krzywą, a nie osłuchiwanie ani RTG.

Zatrucia

Tabela odtrutek, toksydromy, nomogram dla paracetamolu, CO-oksymetria w zatruciu tlenkiem węgla. Szczegóły w artykule o zatruciach na LEK.

Neurologiczne stany nagłe

• Udar niedokrwienny: tromboliza dożylna do 4,5 godziny od początku objawów (u wybranych dłużej, na podstawie obrazowania), bez górnej granicy wieku. Ciśnienie przed podaniem musi być niższe niż 185/110 mm Hg. Trombektomia przy niedrożności dużego naczynia, do 24 godzin u wybranych chorych. Gdy chory obudził się z niedowładem, za początek przyjmujesz chwilę, gdy ostatnio widziano go zdrowego.
• Krwotok podpajęczynówkowy: ból głowy „jak grom z jasnego nieba” i prawidłowa TK to wskazanie do nakłucia lędźwiowego, a nie do wypisu.
• Stan padaczkowy: po 5 minutach benzodiazepina, po 20 minutach lek drugiego rzutu (lewetyracetam, walproinian lub fenytoina), po 40 minutach znieczulenie ogólne.
• Zapalenie opon: posiew krwi, a potem natychmiast ceftriakson z deksametazonem. TK i nakłucie nie mogą opóźnić antybiotyku.
• Zespół Guillaina-Barrégo: immunoglobuliny lub plazmafereza, nie glikokortykosteroidy. Wydolność oddechową oceniasz pojemnością życiową, bo saturacja długo jest prawidłowa.

Stany środowiskowe, oparzenia i segregacja

• Hipotermia: łagodna 35–32°C (chory drży), umiarkowana 32–28°C, ciężka poniżej 28°C. Poniżej 30°C w zatrzymaniu krążenia dajesz najwyżej 3 wyładowania i wstrzymujesz adrenalinę do czasu ogrzania. W EKG szukasz fali Osborna.
• Udar cieplny rozpoznajesz po zaburzeniach świadomości przy wysokiej temperaturze. Leczy go tylko fizyczne chłodzenie, paracetamol nie działa.
• Utonięcie to zatrzymanie krążenia z przyczyny oddechowej, więc zaczynasz od 5 oddechów ratowniczych.
• Reguła dziewiątek: głowa 9, kończyna górna 9, kończyna dolna 18, przód tułowia 18, tył 18, krocze 1. Dłoń chorego to około 1% powierzchni ciała.
• Płyny w oparzeniach: klasyczna formuła Parklanda to 4 ml × kg × % powierzchni oparzenia na pierwszą dobę i taką liczbę zwykle zawiera klucz starszych pytań. Amerykańskie towarzystwo oparzeniowe (ABA) zaleca u dorosłych start od 2 ml × kg × %. W obu wariantach połowę podajesz w 8 godzin liczonych od chwili oparzenia i korygujesz według diurezy. Szczegóły w artykule o urazach.
• Segregacja START: oddech powyżej 30 na minutę, nawrót kapilarny powyżej 2 sekund albo niewykonywanie poleceń oznaczają kolor czerwony. Chodzący to zielony. Wyjątek to porażenie piorunem: chorych z zatrzymaniem krążenia ratujesz najpierw (segregacja odwrotna).
• Państwowe Ratownictwo Medyczne: mediana czasu dotarcia zespołu ratownictwa to 8 minut w mieście powyżej 10 tys. mieszkańców i 15 minut poza nim, a maksimum 15 i 20 minut.

Intensywna terapia i znieczulenie

Skale (SOFA do dynamiki niewydolności narządów, APACHE do rokowania z pierwszej doby, RASS do sedacji, ASA do stanu chorego), płytka sedacja z codziennymi przerwami, żywienie dojelitowe jako droga z wyboru, hipertermia złośliwa (pierwszy objaw to rosnące EtCO2, lek to dantrolen), toksyczność leków miejscowo znieczulających (emulsja lipidowa 20%) i sukcynylocholina przeciwwskazana po oparzeniu sprzed kilku dni. Śmierć mózgu od 2020 roku stwierdza dwóch lekarzy specjalistów (anestezjolog i neurolog albo neurochirurg), a nie dawna trzyosobowa komisja.

Liczby, które warto mieć w jednej tabeli

Jak wyglądają pytania z tego działu?

Jak się uczyć tego działu?

Zacznij od resuscytacji, bo to największy blok, a potem przejdź do wstrząsu i anafilaksji, zatruć i oddychania. Stany środowiskowe i intensywną terapię zostaw na koniec. Pamiętaj, że wiele pytań łączy się z innymi działami: zatrzymanie krążenia u ciężarnej z ginekologią, a wstrząs krwotoczny z chirurgią. Dla dzieci przeznaczony jest osobny artykuł o stanach nagłych u dzieci. Pytania z działu przećwiczysz w bazie pytań z medycyny ratunkowej. W kursie zdajLEK dział to siedem lekcji.