Chirurgia stomatologiczna na LDEK — 25 pytań w skrócie

Chirurgia stomatologiczna na LDEK to 25 pytań na 200. Tyle samo ma protetyka, a więcej mają tylko stomatologia zachowawcza (46) i dziecięca (29). Podstawą jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2). Dodatkowo w całym teście musi się znaleźć co najmniej 25 pytań z onkologii, a część z nich dotyczy właśnie chirurgii stomatologicznej. Poniżej znajdziesz, z czego składa się ten dział w naszej bazie pytań, które tematy powtarzać najpierw i gdzie czyhają pułapki.

Z jakich bloków składa się dział?

W naszej bazie pytań z chirurgii stomatologicznej (481 pytań z poprzednich sesji, z wyjaśnieniami) każde pytanie jest przypisane do lekcji kursu. Po zsumowaniu wychodzi orientacyjnie taki rozkład:

To podział według lekcji, do których przypisano pytania, więc liczby są orientacyjne, a niektóre pytania dotyczą kilku bloków naraz. Widać jednak wyraźnie, że guzy, torbiele i nowotwory razem to blisko jedna trzecia działu, a razem z zakażeniami i farmakologią ponad połowa.

Co powtórzyć w pierwszej kolejności?

Znieczulenia i farmakologia

To bloki liczbowe: dawki maksymalne w mg/kg, ilość adrenaliny u pacjenta kardiologicznego, nerwy objęte konkretną techniką. Wszystko w jednym miejscu opisuje artykuł o znieczuleniach w stomatologii.

Powikłania ekstrakcji

Suchy zębodół, połączenie ustno-zatokowe, krwawienie, złamanie korzenia. Pytania sprawdzają rozpoznanie po opisie i aktualne postępowanie. Szczegóły w artykule o powikłaniach ekstrakcji.

Zapalenia kości i MRONJ

Rozróżnienie MRONJ i osteoradionekrozy oraz stadia MRONJ według AAOMS 2022 są stałym elementem egzaminu. Zobacz MRONJ na LDEK.

Zakażenia zębopochodne

Ropa wychodzi z zęba przez cieńszą blaszkę kostną, a miejsce, do którego trafi, zależy od przyczepu mięśnia względem wierzchołka. Siódemki i ósemki dolne dają zwykle ropień w przestrzeni podżuchwowej. Silny szczękościsk z dysfagią i małym obrzękiem zewnętrznym to ropień skrzydłowo-żuchwowy. Angina Ludwiga obejmuje obustronnie przestrzenie podżuchwowe, podjęzykowe i podbródkową, z deskowatym naciekiem i uniesionym językiem, a pierwszym krokiem jest zawsze drożność dróg oddechowych.

Torbiele i guzy

Tu najważniejsze jest skojarzenie obrazu z jednostką:

• torbiel korzeniowa to martwy ząb i przejaśnienie przy wierzchołku (pochodzi z resztek Malasseza);
• torbiel zawiązkowa leży wokół korony zęba zatrzymanego, z przyczepem na granicy szkliwno-cementowej;
• OKC (keratocysta) lokalizuje się w kącie i gałęzi żuchwy, ma keratynę w treści i nawraca; mnogie OKC sugerują zespół Gorlina-Goltza;
• szkliwiak to wielokomorowe przejaśnienie z resorpcją korzeni, nawrotami i leczeniem przez resekcję z marginesem, a nie przez wyłuszczenie;
• zębiak to najczęstszy guz zębopochodny, a AOT dotyczy nastolatki, przedniej części szczęki, zatrzymanego kła i drobnych zwapnień.

Nowotwory jamy ustnej

Najczęstsza lokalizacja raka jamy ustnej to brzeg boczny języka, potem dno jamy ustnej. Najważniejsze czynniki ryzyka to tytoń i alkohol (działają synergistycznie), a HPV 16 jest przede wszystkim czynnikiem raka ustnej części gardła. Zmiana lub owrzodzenie nieustępujące po 2 tygodniach od usunięcia przyczyny wymaga biopsji. Rozchwiane zęby bez kieszeni przyzębnych i niegojący się zębodół to podejrzenie raka dziąsła, a nie zapalenia przyzębia. Erytroplakia ma najwyższe ryzyko przemiany nowotworowej. Pytania o ten blok zbiera artykuł o raku jamy ustnej oraz przegląd onkologii na LDEK.

Pacjent na lekach przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych

To jeden z najchętniej pytanych tematów, bo odpowiedź wbrew intuicji brzmi: nie odstawiasz leku.

Zęby zatrzymane i zapalenie okołokoronowe

Najczęściej zatrzymane są dolne ósemki, potem górne ósemki, potem kły górne. Trudność ułożenia odwraca się między szczęką a żuchwą: w żuchwie najtrudniejsza jest ósemka dystoskośna, w szczęce zwykle trudniejsza bywa mezjoskośna.

Klasyfikacja Pella i Gregory'ego opisuje dolną ósemkę dwiema cechami:

• klasa I, II, III to ile korony „wchodzi” w gałąź żuchwy (I: nic, III: cała korona w gałęzi);
• pozycja A, B, C to głębokość względem płaszczyzny zgryzu i szyjki sąsiedniego zęba.

Bliskość kanału żuchwy sugerują trzy znaki na pantomogramie: zaciemnienie korzenia, przerwanie białej linii kanału i zmiana jego przebiegu. Ich obecność jest wskazaniem do CBCT. Zapalenie okołokoronowe (częściowo wyrżnięta dolna ósemka, obrzęknięty kaptur, ból przy połykaniu, szczękościsk) leczy się najpierw płukaniem i drenażem, a ósemkę usuwa się zwykle po wystąpieniu kolejnych epizodów. Rutynowy antybiotyk „dla każdego po usunięciu ósemki” nie ma uzasadnienia.

Implanty: trzy liczby, które wystarczają

Odległości od struktur zapamiętasz jako 1,5 – 3 – 2: 1,5 mm od sąsiedniego zęba, 3 mm między dwoma implantami, 2 mm nad kanałem żuchwy. Osteointegracja to bezpośredni kontakt kości z implantem, bez tkanki łącznej, dlatego implant nie ma ozębnej i się nie rusza. Stabilność pierwotna jest mechaniczna, a wtórna biologiczna (osteointegracja). Zapalenie błony śluzowej wokół implantu bez utraty kości to mucositis, a z utratą kości to periimplantitis; najważniejszym czynnikiem ryzyka tej drugiej jest historia zapalenia przyzębia i słaba kontrola płytki.

Ślinianki i nerwy twarzy w jednym zdaniu

• Kamica dotyczy najczęściej ślinianki podżuchwowej, bo ślina jest gęsta, zasadowa i bogata w wapń, a przewód Whartona biegnie „pod górę”. Pierwszym badaniem jest USG, bo część kamieni słabo cieniuje w RTG.
• Obustronne obrzęki przyusznic bez ropy z ujścia i podwyższona amylaza to świnka; ropa z ujścia wskazuje na zapalenie bakteryjne.
• Żabka to torbiel ślinianki podjęzykowej, a najskuteczniejsze leczenie to wycięcie tej ślinianki, a nie sama marsupializacja.
• Napadowy, „elektryczny” ból policzka u 60-letniej kobiety wywoływany myciem zębów to neuralgia nerwu trójdzielnego; lekiem pierwszego rzutu jest karbamazepina.
• Opadanie kącika ust po zabiegu na przyusznicy wskazuje na uszkodzenie gałęzi brzeżnej żuchwy nerwu twarzowego.

Jak się uczyć chirurgii stomatologicznej?

Dział jest bardzo „obrazkowy”: wiele pytań to opis przypadku z RTG lub badania i pytanie o rozpoznanie. Dlatego dobrze uczyć się parami cech (lokalizacja plus obraz plus leczenie), a nie definicji. Ćwicz na pytaniach z bazy CEM z chirurgii stomatologicznej i wracaj do lekcji. W kursie zdajLEK dział chirurgii stomatologicznej to 20 lekcji, od anatomii i znieczuleń po farmakologię i pacjenta obciążonego.