Medycyna rodzinna na LEK — 20 pytań z POZ

19 października 2026 · 8 min czytania · Zespół zdajLEK

Spis treści

Z czego składa się dział?
Najczęstsze tematy w bazie pytań
Badania przesiewowe: liczby do zapamiętania
Szczepienia dorosłych
Zakażenia i antybiotykoterapia
Pozostałe bloki w pigułce
Onkologia w POZ
Jak się uczyć tego działu?
Najczęściej zadawane pytania

Medycyna rodzinna na LEK to 20 pytań z 200 (rozporządzenie Ministra Zdrowia, Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2), czyli tyle samo, co medycyna ratunkowa. Dział jest szeroki, bo obejmuje wszystko, z czym przychodzi chory do POZ: profilaktykę i badania przesiewowe, szczepienia, zakażenia, ból, objawy neurologiczne, problemy okulistyczne i laryngologiczne, skórę oraz geriatrię i opiekę paliatywną. Poniżej masz mapę działu, rozkład tematów z naszej bazy i najczęstsze liczby.

Z czego składa się dział?

W kursie zdajLEK dział to sześć lekcji:

Profilaktyka i prewencja (badania przesiewowe, SCORE2, szczepienia, używki, otyłość).
Zakażenia w POZ i racjonalna antybiotykoterapia.
Ból i układ ruchu (leki przeciwbólowe, bóle głowy, ból krzyża, zawroty głowy).
Neurologia w POZ.
Oko, ucho, skóra.
Geriatria i opieka paliatywna.

Najczęstsze tematy w bazie pytań

W naszym zestawie pytań z medycyny rodzinnej (327 pytań z wyjaśnieniami, przypisanych do lekcji kursu) najwięcej, bo 79, dotyczy profilaktyki i prewencji. Drugi duży blok to zakażenia w POZ (49 pytań), a za nimi oko, ucho i skóra (26). Wiele pytań z medycyny rodzinnej w bazie jest przypisanych do lekcji z innych działów (interna, pediatria), bo POZ obejmuje całą medycynę ogólną. To orientacyjna analiza naszego zestawu, a nie oficjalny podział CEM, ale wniosek jest jasny: największy zwrot z inwestycji daje profilaktyka i zakażenia.

Pewniak na egzamin

Zacznij od profilaktyki i zakażeń. To razem znacznie ponad jedna trzecia pytań działu w naszej bazie i bloki najbardziej oparte na liczbach.

Sprawdź sięPytanie z bazy CEM do tego tematu

Skuteczność minimalnej interwencji antynikotynowej (zasada 5xP), określana jako całkowite zaprzestanie palenia przez rok, wynosi około:

Pytania z publicznej bazy CEM, odpowiedzi i wyjaśnienia opracował zespół zdajLEK.

Badania przesiewowe: liczby do zapamiętania

Poniższe zasady wynikają z programów profilaktycznych MZ i NFZ opisanych w lekcji kursu. Programy zmieniają się, więc przy pytaniu ze starszej sesji sprawdź rok.

Nowotwór	Badanie	Kto	Jak często
Szyjka macicy	test HPV HR (dodatni wynik: cytologia płynna)	kobiety 25–64 lat	co 5 lat
Pierś	mammografia	kobiety 45–74 lat	co 2 lata
Jelito grube	kolonoskopia	osoby 50–65 lat (40–49 lat z krewnym I stopnia z rakiem jelita grubego)	co 10 lat
Płuco	niskodawkowa TK	palacze i byli palacze, co najmniej 20 paczkolat, 55–74 lat	wg wyniku
Prostata	PSA	nie rutynowo, wspólna decyzja

Pułapka

Starsze klucze CEM: cytologia co 3 lata u kobiet 25–59 lat, mammografia co 2 lata u kobiet 50–69 lat. Od 1 sierpnia 2026 r. w programie NFZ test HPV HR całkowicie zastąpił cytologię jako badanie podstawowe (przy dodatnim wyniku cytologia na podłożu płynnym z tej samej próbki), a mammografią objęte są kobiety 45–74 lat. Odstęp mammografii nadal wynosi 2 lata.

W raku płuca od 1 października 2026 r. niskodawkowa TK jest świadczeniem gwarantowanym NFZ (wcześniej pilotaż). Oprócz palaczy i byłych palaczy 55–74 lat z co najmniej 20 paczkolatami, którzy rzucili palenie nie dawniej niż 15 lat temu, obejmuje osoby 50–74 lat z podobną historią palenia i dodatkowym czynnikiem ryzyka (np. POChP, narażenie zawodowe, rak płuca u krewnego I stopnia).

Przypadek z egzaminu

47-letnia kobieta bez dolegliwości, z prawidłowym badaniem piersi, pyta, jakie badania przesiewowe w kierunku nowotworów jej przysługują. W rodzinie nikt nie chorował na nowotwory. Co jej proponujesz? Odpowiedź: mammografię co 2 lata i test HPV HR co 5 lat. Wyjaśnienie: obecny program mammograficzny obejmuje kobiety od 45. roku życia, a przesiew szyjki macicy — 25–64 lata. Kolonoskopia przesiewowa przysługuje od 50. roku życia (wcześniej tylko przy obciążonym wywiadzie). Markerów nowotworowych (CA 125, CEA) nie zleca się w przesiewie populacyjnym.

Inne badania przesiewowe: jednorazowe USG aorty brzusznej u mężczyzn po 65. roku życia, którzy palili, densytometria u kobiet od 65. i mężczyzn od 70. roku życia (wcześniej przy czynnikach ryzyka), przynajmniej jednorazowy test anty-HCV u każdego dorosłego oraz PHQ-2 w kierunku depresji.

Profilaktyka czwartorzędowa, czyli ochrona pacjenta przed nadmiarem medycyny, to coraz częstszy motyw pytań. Typowa sytuacja: pacjentka prosi o „markery na raka, bo sąsiadka zachorowała”, a pacjent bez objawów o „PSA przy okazji”. Prawidłowa odpowiedź to rozmowa o korzyściach i ryzyku oraz badania przesiewowe właściwe dla wieku, a w przypadku PSA — wspólna decyzja.

Ryzyko sercowo-naczyniowe szacujesz skalą SCORE2 (osoby 40–69 lat, bez choroby sercowo-naczyniowej, cukrzycy i PChN) lub SCORE2-OP (od 70 lat). Skala liczy zgony i incydenty niezakończone zgonem, a dawny SCORE tylko zgony, dlatego progi się różnią.

Szczepienia dorosłych

Szczepionka	Kto	Schemat
Grypa	wszyscy, zwłaszcza od 65. roku życia, w ciąży, w chorobach przewlekłych	co roku
Pneumokoki	od 65. roku życia i grupy ryzyka	jedna dawka PCV20 lub PCV21
Td/Tdap	wszyscy dorośli	co 10 lat, Tdap w każdej ciąży w 27–36 tygodniu
Półpasiec (RZV)	od 50. roku życia, od 18. z immunosupresją	2 dawki
WZW B	pracownicy medyczni, dializowani, choroby wątroby	0, 1, 6 miesięcy

Szczepionki żywe (MMR, ospa wietrzna, żółta gorączka) są przeciwwskazane w ciąży i przy istotnej immunosupresji. Szczepionka przeciw półpaścowi stosowana obecnie jest rekombinowana (nieżywa), więc wolno ją podać chorym z immunosupresją i po przebytym półpaścu. Osobom od 60. roku życia (zwłaszcza od 75.) i ciężarnym w 24.–36. tygodniu proponuje się szczepienie przeciw RSV.

Zalecenia dla dorosłych opisujemy według Programu Szczepień Ochronnych na 2026 r. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza program na kolejny rok w komunikacie do 31 października — na dzień pisania (18.10.2026) PSO na 2027 r. nie został jeszcze opublikowany. Szczepienia dzieci omawia artykuł o kalendarzu szczepień.

Zakażenia i antybiotykoterapia

Kluczowe są zasady racjonalnego stosowania antybiotyków, skala Centora w zapaleniu gardła, penicylina fenoksymetylowa przez 10 dni w anginie, fosfomycyna 3 g w niepowikłanym zapaleniu pęcherza i brak leczenia bezobjawowej bakteriurii. Wszystko w osobnym artykule o antybiotykach w POZ. Pozaszpitalne zapalenie płuc i gruźlicę opisuje artykuł o zapaleniu płuc na LEK.

Pozostałe bloki w pigułce

Ból i układ ruchu

Maksymalna dobowa dawka paracetamolu u dorosłego to 4 g, a u osoby z chorobą wątroby, niedożywionej lub nadużywającej alkoholu 2–3 g.
Do każdego opioidu od razu dołączasz lek przeczyszczający — na zaparcia tolerancja się nie rozwija.
W silnym bólu nowotworowym możesz od razu włączyć silny opioid w małej dawce (starsze klucze kazały przejść przez tramadol).
Karbamazepina jest lekiem z wyboru w neuralgii nerwu trójdzielnego, ale nie w innych bólach neuropatycznych.
Tryptanów nie podajesz w chorobie wieńcowej, po udarze i przy niekontrolowanym nadciśnieniu.
W ostrym bólu krzyża paracetamol w monoterapii nie jest już zalecany (NICE); preferowane są NLPZ (bez przeciwwskazań) i utrzymanie aktywności.

Neurologia w POZ

Porażenie obwodowe nerwu VII: chory nie zmarszczy czoła. Porażenie ośrodkowe (udar): czoło marszczy, opada kącik ust.
Objawy TIA, które ustąpiły przed wizytą, nadal wymagają pilnej diagnostyki.
Chory z chorobą Parkinsona i wymiotami: domperidon, nie metoklopramid.

Oko, ucho, skóra — objawy alarmowe

Objaw	Myśl o	Postępowanie
Czerwone, bolesne oko, szeroka nieruchoma źrenica, wymioty	ostry atak jaskry	nie rozszerzasz źrenicy, natychmiast okulista
Nagła bezbolesna utrata wzroku, wiśniowa plamka	zator tętnicy środkowej siatkówki	jak udar — natychmiast
Oparzenie chemiczne oka	uszkodzenie rogówki	najpierw płukanie 15–30 minut
Nagły jednostronny niedosłuch odbiorczy	nagła głuchota	pilnie laryngolog, glikokortykosteroid ogólnie
Chrypka powyżej 3 tygodni u palacza	rak krtani	laryngoskopia

Przypadek z egzaminu

68-letnia kobieta wieczorem nagle poczuła silny ból lewego oka i głowy, zwymiotowała i widzi „tęcze” wokół świateł. Oko jest zaczerwienione, rogówka matowa, źrenica średnio szeroka i nie reaguje na światło. Co robisz? Odpowiedź: kierujesz chorą natychmiast do okulisty z podejrzeniem ostrego ataku jaskry zamkniętego kąta. Wyjaśnienie: wymioty i ból głowy mogą sugerować migrenę albo chorobę przewodu pokarmowego, ale objawy oczne rozstrzygają. Kropli rozszerzających źrenicę nie podajesz, bo nasilają blok kąta.

Geriatria i opieka paliatywna

Nagłe splątanie lub upadek u starszej osoby: najpierw szukasz ostrej przyczyny (zakażenie, lek, odwodnienie, hiponatremia, zatrzymanie moczu, hipoglikemia).
Skala Barthel ocenia podstawowe czynności dnia codziennego (ADL, maksymalnie 100 punktów), a telefon, zakupy i pieniądze to czynności złożone (IADL, skala Lawtona).
Test „wstań i idź” (TUG) ocenia ryzyko upadku.
Leki zwykle niewskazane u osób starszych: benzodiazepiny i leki „Z”, hydroksyzyna, amitryptylina, oksybutynina. Kryteria Beersa 2023 odradzają też wszystkie pochodne sulfonylomocznika jako leki pierwszego i drugiego wyboru.
„Prawidłowa kreatynina” u drobnej 85-latki nie oznacza prawidłowej funkcji nerek — przelicz klirens przed dawkowaniem leków.

Onkologia w POZ

Z medycyną rodzinną wiąże się też część pytań o nowotwory: badania przesiewowe, objawy alarmowe i wczesne rozpoznanie. Rozkład tych pytań w całym teście omawia artykuł o onkologii na LEK.

Jak się uczyć tego działu?

Zacznij od tabel: przesiew, szczepienia, antybiotyki. Potem przejdź do bloków klinicznych i rozwiązuj pytania z działu. Pytania ćwiczysz w bazie pytań z medycyny rodzinnej. Kolejność nauki całego LEK pomoże ułożyć plan nauki do LEK.

Najczęściej zadawane pytania

Ile pytań z medycyny rodzinnej jest na LEK?

20 pytań z 200, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 1132).

Które badania przesiewowe najczęściej pojawiają się w pytaniach?

Mammografia, badanie w kierunku raka szyjki macicy, kolonoskopia i SCORE2. Pamiętaj o zmianach programów, bo stare klucze podają inne zakresy wieku.

Czy w medycynie rodzinnej trzeba znać antybiotyki?

Tak. To jeden z najbardziej schematycznych bloków: anginę leczy się penicyliną fenoksymetylową przez 10 dni, a niepowikłane zapalenie pęcherza fosfomycyną 3 g jednorazowo.

Jakie szczepienia zaleca się osobom starszym?

Grypę co roku, pneumokoki (jedna dawka PCV20 lub PCV21), półpasiec (dwie dawki szczepionki rekombinowanej od 50. roku życia), RSV od 60. roku życia oraz Td lub Tdap co 10 lat. Szczegóły odpłatności zmieniają się, na egzaminie liczą się wskazania.

Jak łączyć naukę medycyny rodzinnej z innymi działami?

Część pytań z POZ dotyczy chorób wewnętrznych i pediatrii, więc najlepiej uczyć się równolegle z odpowiednimi działami i wracać do tabel przesiewu oraz szczepień.

Sprawdź się2 pytania z bazy CEM — rozwiąż teraz

1/2 Aterogenną dyslipidemię charakteryzuje:

2/2 Do czynników ryzyka choroby refluksowej nie należy:

Pytania z publicznej bazy CEM, odpowiedzi i wyjaśnienia opracował zespół zdajLEK.

Fragment kursuLekcja „Medycyna rodzinna 1 — Profilaktyka i prewencja w praktyce lekarza rodzinnego” · 50 fiszek · 115 pytań

Zadania i organizacja POZ

Lekarz rodzinny — rola i zadania

Lekarz POZ to lekarz pierwszego kontaktu: przyjmuje pacjentów bez skierowania, prowadzi choroby przewlekłe, koordynuje leczenie u specjalistów i w szpitalu.
Kluczowe cechy medycyny rodzinnej: ciągłość opieki, podejście całościowe (biopsychospołeczne), opieka nad rodziną i środowiskiem, profilaktyka i promocja zdrowia.
Lekarz POZ pełni rolę „odźwiernego” (gatekeeper) — kieruje do specjalistów tylko wtedy, gdy to potrzebne. To chroni pacjenta przed zbędnymi badaniami.
Zespół POZ to lekarz, pielęgniarka POZ i położna POZ; pacjent składa deklarację wyboru każdego z nich (zwykle w IKP lub w przychodni).

Lista aktywna, opieka koordynowana i teleporady
Bilans zdrowia dorosłego — Moje Zdrowie
Profilaktyka pierwotna, wtórna, trzeciorzędowa
Promocja zdrowia i profilaktyka zerowa
… i 45 kolejnych fiszek w tej lekcji

zdajLEK

Ucz się do LEK z planem, a nie z chaosu

Plan dzień po dniu do daty Twojego egzaminu — wiesz, co zrobić dziś.
79 lekcji w krótkich fiszkach, ułożonych pod rozkład pytań na egzaminie.
3 021 pytań z bazy CEM z wyjaśnieniem każdej odpowiedzi.
Powtórki, które same wracają z tym, czego jeszcze nie umiesz.

Otwórz darmową lekcję demo Zobacz cennik — od 2,8 zł dziennie

Demo bez rejestracji. Płacisz raz — za 30, 90, 180 albo 360 dni. Bez umowy i automatycznych pobrań.

Artykuł ma charakter edukacyjny i przygotowuje do egzaminu. Przepisy i wytyczne sprawdzaliśmy w dniu publikacji — przed egzaminem upewnij się w źródłach CEM. Widzisz błąd? Napisz: kontakt.

Czytaj dalej

Powtórka do LEK Antybiotyki w POZ na LEK — angina, zatoki, zapalenie pęcherza Antybiotykoterapia na LEK: kiedy antybiotyk, skala Centora, angina (penicylina 10 dni), zatoki, zapalenie płuc i ZUM… 8 min czytania

Powtórka do LEK Onkologia na LEK — 30 pytań rozsianych po działach Onkologia na LEK: co najmniej 30 pytań w ramach interny, chirurgii, ginekologii, pediatrii i rodzinnej. Gdzie się… 8 min czytania

Powtórka do LEK Anafilaksja, wstrząs i sepsa na LEK — dawki i kolejność Anafilaksja na LEK: adrenalina 0,5 mg i.m., rodzaje wstrząsu, sepsa wg Sepsis-3, pakiet pierwszej godziny i pułapki ze… 8 min czytania

Powtórka do LEK Antykoncepcja na LEK — kryteria WHO, przeciwwskazania, awaryjna Antykoncepcja na LEK: kategorie WHO MEC, przeciwwskazania do tabletki złożonej, metody progestagenowe, wkładki… 8 min czytania