zdajLEKStomatologia zachowawcza na LDEK — 46 pytań w skrócie
Spis treści
- Z jakich bloków składa się zachowawcza?
- Co powtórzyć w pierwszej kolejności?
- Pułapki specyficzne dla tego działu
- Liczby, które warto mieć w głowie
- Dwa przykłady pytań w stylu CEM
- Jak rozłożyć powtórkę zachowawczej na cztery tygodnie?
- Typowe pary łatwych do pomylenia pojęć
- Jak się uczyć zachowawczej?
- Najczęściej zadawane pytania
Stomatologia zachowawcza na LDEK to 46 pytań na 200, czyli największy dział egzaminu. Tak wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2). Dla porównania stomatologia dziecięca ma 29 pytań, a chirurgia stomatologiczna i protetyka po 25. Przy progu 56% (112 punktów przy pełnych 200 pytaniach) sama zachowawcza to ponad jedna piąta całego testu. Poniżej znajdziesz, z czego ten dział się składa, które tematy dominują w pytaniach i w jakiej kolejności je powtarzać.
Z jakich bloków składa się zachowawcza?
W naszej bazie pytań z zachowawczej (759 pytań z poprzednich sesji, z wyjaśnieniami) każde pytanie jest przypisane do lekcji kursu. Po zsumowaniu wychodzi orientacyjnie taki rozkład:
| Blok tematyczny | Udział w bazie | Co jest w pytaniach |
|---|---|---|
| Endodoncja i choroby miazgi (w tym tkanki okołowierzchołkowe, retreatment) | blisko połowa | klasyfikacja zapaleń miazgi, narzędzia, płukanie, wypełnianie, anatomia kanałów |
| Próchnica: etiologia, diagnostyka, leczenie nieinwazyjne | około 15% | ICDAS, Black, krzywa Stephana, fluor, ryzyko, PUWZ |
| Materiały i opracowanie ubytków | około 11% | kompozyty, adhezja, GIC, amalgamat, podkłady |
| Budowa tkanek twardych | około 4–5% | szkliwo, zębina, pH krytyczne, ślina |
| Ubytki niepróchnicowe, przebarwienia, wybielanie | około 6% | erozja, abfrakcja, wybielanie, nadwrażliwość |
| Urazy i resorpcje | około 5% | awulsja, szynowanie, rodzaje resorpcji |
| Pozostałe | około 11% | ból, farmakoterapia, pacjent ogólnie chory, wady szkliwa, mikrobiologia |
To podział według lekcji, do których przypisano pytania, więc liczby są orientacyjne, a część pytań dotyczy kilku bloków naraz. Wniosek jest jednak jednoznaczny: skoro endodoncja i choroby miazgi stanowią blisko połowę bazy, to właśnie od nich warto zacząć.
Co powtórzyć w pierwszej kolejności?
1. Endodoncja i miazga
Najliczniejsze lekcje w bazie to opracowanie kanałów i płukanie, więc to tam leży najwięcej „liczbowych” punktów: kolory ISO i stożkowatość 0,02, długość robocza 0,5–1 mm od wierzchołka radiologicznego, EDTA 17% przez około minutę, brązowy osad po zmieszaniu podchlorynu z chlorheksydyną, pH wodorotlenku wapnia około 12,5. Ten blok opisują dwa artykuły: o chorobach miazgi (klasyfikacje, odwracalne i nieodwracalne zapalenie, leczenie biologiczne) oraz o leczeniu endodontycznym (opracowanie, płukanie, opatrunki, wypełnianie).
Odwracalne zapalenie miazgi to ból tylko prowokowany i krótki, bez bólu samoistnego, leczone wypełnieniem. Nieodwracalne to ból samoistny, nocny i przedłużony po bodźcu, leczone usunięciem miazgi. Antybiotyk nie leczy bólu w zapaleniu miazgi.
2. Próchnica
To fundament całego działu. Trzeba umieć definicję choroby (biofilm zależny od cukrów, niezakaźna, dynamiczna), kody ICDAS od 0 do 6, klasy Blacka, zasady liczenia PUWZ i rolę poszczególnych bakterii. Więcej w artykule próchnica na LDEK.
Streptococcus mutans zaczyna, Lactobacillus pogłębia, Actinomyces zajmuje korzeń. To najpewniejsze skojarzenie z etiologii.
3. Materiały
Skład kompozytu, współczynnik C, czasy wytrawiania (szkliwo 30 s, zębina 15 s), strategie adhezji i zasady dotyczące GIC to blok krótkich, faktograficznych pytań. Omówiono je w artykule o kompozytach i systemach wiążących.
4. Urazy
W zachowawczej dotyczą zębów stałych: czasy szynowania, awulsja, pulpotomia Cveka, resorpcje. Wytyczne IADT z 2020 roku przedstawia artykuł o urazach zębów stałych.
Maksymalna akceptowalna odległość pomiędzy zakresem preparacji a końcem ćwieka głównego przy wypełnianiu kanału metodą kondensacji bocznej gutaperki na zimno wynosi:
Ćwiek główny: 0–1 mm od długości roboczej.
Pytania z publicznej bazy CEM, odpowiedzi i wyjaśnienia opracował zespół zdajLEK.
Pułapki specyficzne dla tego działu
- stare klucze CEM opierają się czasem na starszych wytycznych (IADT 2012, wodorotlenek wapnia jako standard przykrycia miazgi, amalgamat jako materiał z wyboru); jeśli pytanie wskazuje wersję, odpowiadaj według niej, a jeśli nie, według aktualnych zaleceń;
- zasady dla zębów mlecznych często różnią się od zasad dla stałych (patrz stomatologia dziecięca na LDEK);
- część pytań wymaga rachunku, na przykład PUWZ, przeliczenia NaF na ppm albo dawki znieczulenia, więc warto przećwiczyć liczenie, a nie tylko czytanie.
Przy liczeniu PUWZ najczęstsze błędy to wliczanie zębów z lakiem do W i zębów usuniętych z przyczyn ortodontycznych do U. Obie rzeczy się nie liczą.
58-latek po radioterapii raka gardła, suchość w ustach, okrężne brązowe ubytki przyszyjkowe zębów przednich i ubytki na brzegach siecznych. Jakie to rozpoznanie i jaka profilaktyka? Odpowiedź: próchnica popromienna, której główną przyczyną jest hiposaliwacja. Profilaktyką są codzienne nakładki z żelem fluorkowym.
Liczby, które warto mieć w głowie
W zachowawczej dużą część punktów dają krótkie pytania liczbowe. Ta tabela zbiera te, które wracają najczęściej. Dokładne omówienie każdej znajdziesz w artykule szczegółowym.
| Temat | Liczba lub fakt | Gdzie szukać |
|---|---|---|
| pH krytyczne szkliwa | około 5,5 (zębina i cement korzenia: około 6,2–6,7) | próchnica |
| Cukry wolne wg WHO (2015) | poniżej 10% energii, najlepiej poniżej 5% | próchnica |
| Wytrawianie kwasem ortofosforowym | szkliwo około 30 s, zębina około 15 s | kompozyty |
| Warstwa kompozytu konwencjonalnego | do 2 mm (bulk-fill 4–5 mm) | kompozyty |
| Kolory narzędzi ISO | 15 biały, 20 żółty, 25 czerwony, 30 niebieski, 35 zielony, 40 czarny | endodoncja |
| Stożkowatość narzędzi ISO | 0,02 | endodoncja |
| Długość robocza | 0,5–1 mm od wierzchołka radiologicznego | endodoncja |
| EDTA w płukaniu końcowym | 17% przez około minutę | endodoncja |
| Wodorotlenek wapnia | pH około 12,5 | choroby miazgi |
| Szyna po awulsji (IADT 2020) | 2 tygodnie; zwichnięcie boczne i złamanie korzenia 4 tygodnie | urazy |
Szkliwo trzydzieści, zębina piętnaście. Zębina ma kolagen, który po zbyt długim wytrawianiu zostaje „goły”, więc wytrawia się ją krócej.
Dwa przykłady pytań w stylu CEM
Do gabinetu zgłasza się 30-letni mężczyzna z bólem zęba 36. Ból pojawia się po zimnym napoju, trwa kilka sekund i ustępuje po odjęciu bodźca. Nie budzi pacjenta w nocy. W badaniu głęboki ubytek próchnicowy, ząb nie jest wrażliwy na opukiwanie. Jakie jest rozpoznanie i jakie leczenie? Odpowiedź: odwracalne zapalenie miazgi; leczenie zachowawcze, czyli usunięcie próchnicy, ewentualnie przykrycie pośrednie albo bezpośrednie materiałem bioaktywnym i szczelne wypełnienie. Wyjaśnienie: ból tylko prowokowany i krótki to cecha odwracalnego zapalenia. Dopiero ból samoistny, nocny albo długo utrzymujący się po bodźcu kieruje do usunięcia miazgi.
Którym kolorem oznaczone jest narzędzie endodontyczne ISO nr 30 i o ile milimetrów rośnie jego średnica na każdy milimetr długości części roboczej? Odpowiedź: niebieskim; stożkowatość ISO wynosi 0,02, czyli średnica rośnie o 0,02 mm na każdy milimetr. Wyjaśnienie: numer narzędzia to średnica końcówki w setnych częściach milimetra (nr 30 to 0,30 mm).
Jak rozłożyć powtórkę zachowawczej na cztery tygodnie?
To propozycja dla kogoś, kto ma na całą zachowawczą około miesiąca. Jeśli masz mniej czasu, skracaj tydzień pierwszy i czwarty, a nie trzeci.
- Tydzień 1: próchnica i materiały. Etiologia, ICDAS, Black, PUWZ, kompozyty, adhezja, GIC. Dużo drobnych faktów, więc ucz się krótkimi blokami.
- Tydzień 2: miazga i tkanki okołowierzchołkowe. Klasyfikacje, leczenie biologiczne, diagnostyka różnicowa bólu. To najliczniejszy blok pytań.
- Tydzień 3: kanały. Anatomia, narzędzia, długość robocza, płukanie, opatrunki, wypełnianie, powikłania i leczenie ponowne.
- Tydzień 4: reszta i testy. Urazy, resorpcje, ubytki niepróchnicowe, wybielanie, farmakoterapia i pacjent obciążony ogólnie, a potem same pytania z różnych działów naraz.
Na koniec każdego tygodnia zrób 30–40 pytań z bazy CEM z zachowawczej i zapisz tylko te, w których się pomyliłeś. Do kontroli tempa przyda się narzędzie rozkładu pytań LDEK, które pokazuje, ile punktów realnie daje każdy dział.
Typowe pary łatwych do pomylenia pojęć
W zachowawczej CEM często stawia obok siebie dwie bardzo podobne rzeczy. Jeśli umiesz je rozdzielić, zyskujesz punkty bez dodatkowej nauki.
| Pomylisz | Różnica |
|---|---|
| hiposaliwacja i kserostomia | pierwsza to obiektywnie mały przepływ śliny, druga to subiektywne uczucie suchości |
| próchnica wtórna i nawracająca | wtórna powstaje na brzegu wypełnienia, nawracająca pod wypełnieniem z niedoczyszczonych tkanek |
| kondycjoner GIC i kwas do wytrawiania | do cementu glasjonomerowego służy kwas poliakrylowy, do kompozytu ortofosforowy |
| EDTA i podchloryn | tylko podchloryn rozpuszcza tkanki organiczne, EDTA usuwa część nieorganiczną warstwy mazistej |
| szyna elastyczna i sztywna | po urazie zęba stałego zawsze elastyczna, bo sztywna sprzyja ankylozie |
| ICDAS i klasyfikacja Blacka | ICDAS opisuje zaawansowanie zmiany, Black jej lokalizację |
Pytanie „który płyn do płukania kanałów jest idealny?” zwykle ma w kluczu odpowiedź, że żaden. Nie szukaj jednego zwycięzcy, tylko kombinacji: podchloryn i chelator.
Jak się uczyć zachowawczej?
Najpierw przejdź tematy w tej samej kolejności, w jakiej przebiega leczenie: próchnica, opracowanie i materiały, miazga, kanały, urazy. Tabele (ISO, ICDAS, klasyfikacje) przepisz raz własnoręcznie. Potem rozwiązuj pytania z bazy CEM z zachowawczej i wracaj do lekcji, przy których się pomyliłeś. Dział zachowawczy w kursie zdajLEK to 34 lekcje z ponad siedmioma setkami pytań z wyjaśnieniami. Do ćwiczenia pytań dodatkowo zerknij na omówienie pytań CEM z zachowawczej.
Najczęściej zadawane pytania
Ile pytań ze stomatologii zachowawczej jest na LDEK?
46 na 200, czyli najwięcej spośród wszystkich działów. Wynika to z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 12 sierpnia 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1132, § 2).
Od czego zacząć powtórkę z zachowawczej?
Od endodoncji i chorób miazgi, bo w naszej bazie to blisko połowa pytań z tego działu. Potem próchnica, materiały i urazy.
Ile punktów z zachowawczej trzeba zdobyć, żeby zdać?
Próg 56% dotyczy całego testu, a nie pojedynczych działów, więc nie ma osobnego progu z zachowawczej. Przy pełnych 200 pytaniach potrzeba 112 punktów. Gdybyś miał z zachowawczej 56% (około 26 z 46 pytań), nadal musisz uzbierać resztę z pozostałych działów. Dlatego rozkładaj naukę proporcjonalnie do liczby pytań, ale nie zaniedbuj małych działów.
Czy w zachowawczej są pytania z onkologii lub stanów nagłych?
Tak, w ograniczonym zakresie. Rozporządzenie wymaga co najmniej 25 pytań z onkologii rozproszonych po kilku działach LDEK, więc w zachowawczej trafisz na przykład na pacjenta po radioterapii głowy i szyi. Stany nagłe w gabinecie to osobny dział ratunkowy, opisany w artykule o stanach nagłych.
Czy endodoncja to część stomatologii zachowawczej na LDEK?
Tak. W rozporządzeniu dział nazywa się „stomatologia zachowawcza”, a pytania z endodoncji, czyli z chorób miazgi i tkanek okołowierzchołkowych oraz leczenia kanałowego, stanowią jego największą część.
Czy trzeba znać dawki materiałów i leków?
Tak, ale głównie liczby, które się powtarzają: czasy wytrawiania, stężenia płynów do płukania, kolory narzędzi ISO, dawki znieczulenia. Te liczby zebrano w artykułach szczegółowych.
1/2 Jaka jest główna zaleta narzędzi pokrytych azotkiem tytanu stosowanych do wypełniania ubytków materiałem kompozytowym?
Narzędzia pokryte TiN nie przywierają do kompozytu — łatwiejsze modelowanie.
2/2 Przy zakładaniu wkładki wybielającej do zęba po leczeniu endodontycznym, dziąsło w celu ochrony należy pokryć:
Przy wybielaniu wewnętrznym dziąsło chroni wazelina lub koferdam.
W kursie do LDEK masz 3 179 takich pytań z omówieniem każdej odpowiedzi — a błędne same wracają w powtórkach, aż je zapamiętasz.
Wypróbuj kurs za darmo — lekcja demoPytania z publicznej bazy CEM, odpowiedzi i wyjaśnienia opracował zespół zdajLEK.
Aktualna definicja próchnicy
- Próchnica to choroba wywołana przez biofilm, modulowana dietą (głównie cukrami), wieloczynnikowa, niezakaźna i dynamiczna.
- Jej skutkiem jest wypadkowa utrata minerału z tkanek twardych zęba.
- „Dynamiczna” = demineralizacja i remineralizacja zachodzą na zmianę wiele razy dziennie; o chorobie decyduje ich bilans.
- „Niezakaźna” — współcześnie nie traktujemy próchnicy jak klasycznej infekcji: bakterie próchnicotwórcze są składnikiem normalnej mikroflory.
- Taką definicję przyjęto w konsensusie terminologii ORCA/IADR (2020).
Próchnica = choroba biofilmu zależna od cukrów. Ubytek to tylko jej objaw. Leczymy chorobę (dieta, biofilm, fluor), a nie tylko dziurę.
- Próchnica a zmiana próchnicowa
- Epidemiologia — krótko
- Model wieloczynnikowy — tetrada próchnicy
- Czynniki bezpośrednie i pośrednie
- … i 46 kolejnych fiszek w tej lekcji
Ucz się do LDEK z planem, a nie z chaosu
- Plan dzień po dniu do daty Twojego egzaminu — wiesz, co zrobić dziś.
- 148 lekcji w krótkich fiszkach, ułożonych pod rozkład pytań na egzaminie.
- 3 179 pytań z bazy CEM z wyjaśnieniem każdej odpowiedzi.
- Powtórki, które same wracają z tym, czego jeszcze nie umiesz.
Demo bez rejestracji. Płacisz raz — za 30, 90, 180 albo 360 dni. Bez umowy i automatycznych pobrań.
Artykuł ma charakter edukacyjny i przygotowuje do egzaminu. Przepisy i wytyczne sprawdzaliśmy w dniu publikacji — przed egzaminem upewnij się w źródłach CEM. Widzisz błąd? Napisz: kontakt.
Czytaj dalej
Powtórka do LDEK
Choroby miazgi na LDEK — klasyfikacja i leczenie
Choroby miazgi na LDEK: odwracalne i nieodwracalne zapalenie, klasyfikacja polska i AAE, polip, martwica, resorpcja…
9 min czytania
Powtórka do LDEK
Endodoncja na LDEK — opracowanie, płukanie, wypełnianie
Endodoncja na LDEK: kolory ISO, długość robocza, NiTi, płukanie (NaOCl, EDTA, CHX), opatrunki, gutaperka i…
10 min czytania
Powtórka do LDEK
Kompozyty i systemy wiążące na LDEK — co jest w pytaniach
Materiały kompozytowe na LDEK: skład, polimeryzacja, współczynnik C, wytrawianie, strategie adhezji, GIC, amalgamat i…
8 min czytania
Powtórka do LDEK
Próchnica na LDEK — etiologia, ICDAS, ryzyko
Próchnica na LDEK w pigułce: definicja, krzywa Stephana, bakterie, kody ICDAS, klasy Blacka, metody wykrywania, PUWZ i…
9 min czytania